احترام متقابل از منظر قرآن

احترام به معنای گرامی داشت و بزرگداشت شخص است،منشأ احترام به هر چیزی را باید در نحوه ارتباط آن با خدا دانست. هر چیزی كه انتساب آن به خدا قوی تر و نزدیك تر باشد از احترام بیش تری برخوردار است.به عنوان نمونه انسان از آن جا ارزش و اعتبار و احترام فزون تری دارد كه انتساب آن به خدا از دیگر آفریده ها بیش تر است؛ زیرا انسان تنها موجودی است كه روح خدایی خاصی دارد و این امكان را به وی بخشیده است تا از همه اسمای خدا برخوردار گردد و به همین سبب خلافت الهی را به عهده گیرد.قرآن می فرماید كه اصولاً احترام گذاشتن به دیگری، پیش از آن كه سودش به طرف مقابل برسد به خود فرد می رسد.

بی گمان كسی كه به دیگری احترام می گذارد شخصیت و شاكله وجودی خود را نشان می دهد كه از كمال سلامت برخوردار است و از سوی دیگر منفعت و سودش به خود فرد بازمی گردد و موجب می شود كه دیگران به سوی وی گرایش بیش تری پیدا كرده و در كارها و مشكلات دستگیرش شوند. (حج آیه 30)

این گونه است كه قرآن به مسئله تكریم انسان توجه می کند. در حقیقت احترام انسان ها، برخورداری ایشان از كرامت الهی است كه در آیه 70 سوره اسراء به آن اشاره كرده و فرموده است: و لقد كرمنا بنی آدم.....

انسان از جنبه های مختلف از برتری های بسیاری برخوردار است. ویژگی های فردی انسان به گونه ای است كه به طور ذاتی و فطری دوست دار كرامت و حفظ شخصیت، آبرو و نیازمند احترام است. خداوند با توجه به این فطرت انسانی از انسان ها می خواهد كه حرمت خویش را نگه دارند و در گفتار و رفتار خویش حفظ آداب و احترام را بنمایند.

بسیاری از آموزه های حقوقی و حكمی قرآن ارتباط تنگاتنگی با مسئله احترام و تكریم انسان دارد. از این رو حرمت جان آدمی (انعام آیه 151) و یا مال (بقره آیه 188) و یا عرض و آبرو (نساء آیه 148 و نور آیه 23) در شریعت اسلام و همه شرایع وحیاتی آسمانی مطرح شده و از مردمان خواسته شده كه با یكدیگر به سخن نیكو (بقره آیه 83) و دور از تهمت و غیبت و افترا (حجرات آیه 11 و 12) و صدای بلند، یا رفتاری تفاخرآمیز و تبخترگونه و مانند آن عمل كرده و احترام یك دیگر را نگه دارند.

قرآن بر احترام به پدر و مادر (بقره آیه 83) مومنان (سجده آیه 18)، مهمان (ذاریات آیه 24) یتیمان و نیازمندان (نساء آیه 36 و بقره آیه 83) و امور مقدس مانند قرآن (اعراف آیه 204 و نیز واقعه آیه 79)، خانه خدا (نمل آیه 91) ماه های حرام (توبه آیه 36) شعایر الهی (حج آیه 30) دستور می دهد.

توانایی درک تفاوت ها...